Skip to main content

Pozitif Enerjili Yapı Teknolojisi Sayesinde Büyük bir Yeşil Etkiye Sahip Küçük Evler Üretmek

positive energy building

Ekim 2018’de dünya endişe verici bir uyarı aldı: Karbondioksit salımlarında ciddi bir azalma olmazsa, yalnızca 12 yıl içinde küresel ısınma artık sürdürülemez bir seviyeye çıkacak. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli raporuna göre, deniz seviyesinin yükselmesini, selleri, kuraklıkları ve açlığı önlemek için, yenilenebilir kaynaklardan elde edilen küresel enerji üretiminin yüzde 50 ila 60 artması gerekiyor.

Bu yenilenebilir enerji seviyesine ulaşmaksa, hiç kolay değil. Avrupa Birliği’nde (AB) üretilen enerjinin neredeyse yarısı fosil yakıtlardan elde ediliyor; Türkiye’deyse bu oran yüzde 70. AB’de, hanelerin kullandığı enerji, toplam enerji tüketiminin yüzde 25,4’ünü oluştururken, yüzde 64,7’si evleri ısıtmak için kullanılıyor. Türkiye’de kişi başına yıllık ortalama elektrik tüketimi  3.600 kilovat saat.

Polonya’da yeni açılmış bir şirket olan Solace House, pozitif enerjili yapılarla hane-enerji denklemini tersine çevirmeyi hedefliyor. Şirket, ısınma ve aydınlatma için enerjiyi adeta emen evler yerine, ev sakinlerinin kullandığı enerjiden daha fazlasını üretmek için tasarlanan evler inşa ediyor.

Solace House’un 24 güneş paneli, tipik bir Avrupa ikliminde, bir yılda ev sahiplerinin ürettiği enerjiden biraz daha fazlasını üretebiliyor. Kaynak: Solace House.

Küçük Bir Evde Rahatça Yaşamak

Solace House’un kurucu ortağı Bartłomiej Głowacki şunları belirtiyor: “2018’de yapılar hâlâ toplum açısından tümüyle israfa neden olacak şekilde inşa ediliyor. Tasarımcıları, müteahhitleri ve toplumu sürdürülebilir şekilde yönetmek kolay değil çünkü onları yöneten şey para. Paranız ne kadar çoksa, gezegende yaratabileceğiniz etki de o kadar çoktur.”

Solace House; salımsız, karbon nötr ve enerji pozitif olan ucuz ve kaliteli evler üretmek için çalışıyor. Üç yıl önce kurulan şirket ilk ürünü olan evi, Eylül ayında, Varşova’da görücüye çıkardı.

Głowacki ve şirketin kurucu ortağı Piotr Pokorski üç yıl önce tanışmış. Mimar Pokorski, 2010’dan bu yana enerji tasarruflu modüler evler geliştirerek deneyim elde etmiş ve pasif güneş enerjili bir ev tasarlayarak bunun patentini almış.

Daha önce Citibank’ta yönetici olarak çalışan Głowacki’yse, o sırada sanat ve iletişim üzerine yüksek lisans yapıyormuş ve sürdürülebilirlik kavramıyla uzun süredir ilgiliymiş. Głowacki’nin ekibi, güneş enerjili bir su arıtma ünitesinin tasarlanmasına destek olarak, küresel bir öğrenci yarışmasını kazanmış. Kendisi aynı zamanda, Sahra Altı Afrika’da yiyecek ve gelir elde etme amacıyla böcek yetiştirme ve işlemeye yönelik güneş enerjili bir mikro çiftlik kulübesi olan Bug Hub‘ın tasarımına katkıda bulunmuş.

İkili, Pokorski’nin ev tasarım vizyonunu gerçekleştirmek üzere, işbirliği yaptıkları ilk yıl boyunca tasarım fikirlerinin satıp satmayacağını anlamak için pazarı test etmiş. Sonuç, beklentilerinin bir hayli üzerinde olmuş: Bir ay içinde 1.000’den fazla bilgi isteği almışlar.

positive energy building solace house interior
Solace House’un tasarladığı evin yalıtımı, zehirli olmayan bir poliüretan köpükle sağlanıyor. Kaynak: Solace House.

Küçük Bir Ücret Karşılığında Büyük Bir Etki Yaratmak

Solace House adı verilen bu ev gerçekten de küçük; çatı katı sayesinde 45 metrekarelik toplam yaşam alanı olan ev yalnızca 35 metrekare. Avrupa ve Kuzey Amerika’da ev boyutları epey farklılık gösteriyor. Birleşik Krallık’ın Ulusal İstatistik Kurumuna göre, Litvanya ve Letonya gibi Doğu Avrupa ülkelerinde satılan evlerin ortalama boyutu 63 metrekare; Birleşik Krallık’ta 90 metrekare; Portekiz’de 106 metrekare. Türkiye’de ortalama konut büyüklüğü  114 metrekareyken, ABD’de satılan evlerin boyutları 245 metrekareye fırlıyor.

Önceden imal edilmiş Solace House evleri, tekli kargo konteyneriyle taşınabiliyor ve üç kişilik bir ekiple üç gün içinde kurulabiliyor. Głowacki, inşaat sürecini, örneğin güneş panellerini elektrik şirketinin sayacına ve kanalizasyon sistemine bağlamak gibi minimum kurulum gerektirecek şekilde basitleştirdiklerini ve aynı zamanda evi dört mevsime uygun hale getirdiklerini söylüyor.

Güneş enerjisi üretimini en üst düzeye çıkaran tasarım, dış duvarlar aracılığıyla gerçekleşen ısı kaybını veya kazanımını en aza indiriyor. Evin çatısı güneş panelleriyle kaplı. Tipik Avrupa ikliminde, Solace House evindeki güneş enerjisi donanımının yılda 6.500 kilovat enerji üretmesi beklenirken; ev sakinlerinin 6.000 kilovat enerji tüketeceği öngörülüyor. Böylece ev, 500 kilovatlık net enerji kazancı sağlıyor.

Polonya’nın net sayaç sistemi, ev sahiplerinin gün içerisinde ürettiği güneş enerjisinin kaydını tutuyor; ve evin enerjiye ihtiyaç duyduğu gecelerde veya daha karanlık kış aylarında, her 1 kilovatlık üretim fazlasına karşılık 0,8 kilovatlık enerjiyi geri veriyor. Buradaki fikir, Polonya’nın net sayaç sistemiyle evin yıl içindeki enerji fazlasını depolayıp; elektrik şirketi yüzde 20’lik vergi kesintisi yaptıktan sonra, hâlâ yıl boyunca eve enerji sağlamaya yetecek kadar enerji elde etmek.

positive energy building solace house Bart Głowacki, architect Pawel Krynski, communications officer Natalia Struzik, and cofounder Piotr Pokorski
Solace House’un kurucu ortağı Bart Głowacki (en solda), mimar Pawel Krynski, iletişim sorumlusu Natalia Struzik ve diğer kurucu ortak Piotr Pokorski. Kaynak: Solace House.

Evin biçimi, en üst düzeyde enerji toplanmasını sağlıyor. Bu, tasarımcıların ideal estetik anlayışı yerine, binanın performansını öne çıkaran bilinçli bir tasarım kararıyla mümkün olmuş. Głowacki, “Mümkün olan en düşük duvar yüzeyiyle elde edilebilen en yüksek hacim buydu; çatının 32 derecelik açısıysa, binanın güneşten en verimli şekilde yararlanabilmesini sağladı,” diyor.

Akıllı ve Güvenli Malzemeler

Pokorski’nin Autodesk ürünü AutoCAD‘i kullanarak yarattığı tasarımlar, son derece verimli termal yalıtımı, ısıyı yakalayan ısıtma ve havalandırma sistemini ve iskeleti ortadan kaldıran yeni bir tür modüler yapıyı bir araya getiriyor. İskeletin denklemden çıkarılmasıyla maliyet düşüyor ve iletken bir malzemeden dolayı yalıtımlı bir duvardan ısı transferine sebep olan ısı köprülerinin oluşumunu önlüyor.

Solace evleri, Pfleiderer adlı şirketin tedarik ettiği ve suya dayanıklı bir sunta türü olan “MFP Living Boards”tan yapılıyor. Bu malzeme, normal sunta gibi formaldehit yaymıyor. Binayı oluşturan ikinci malzemeyse, Lallafom USA tarafından üretilen zehirli olmayan poliüretan köpük. Bu malzeme zararlı bileşikler olmadan maksimum düzeyde yalıtım sağlıyor. Binanın iki duvarı ve çatısı, büyük ölçüde geri dönüştürülebilir bir tür modüler çelik sac olan Blachprofil 2 ile kaplı. Diğer harici duvarlar, Polonyalı ahşap tedarikçisi DLH tarafından çevreye zarar vermeyecek şekilde elde edilen Sibirya karaçamıyla kaplanıyor.

Şirket, kullanılan malzemelerin yüzde 80’inin geri dönüştürülebileceğini söylüyor. İç yüzey boyası ve zemin kaplama haricinde evin toplam fiyatı sadece 40.060,50 dolar.

Varşova’daki bu ev aynı zamanda telekomünikasyon şirketi Orange Polska tarafından üretilen akıllı bir enerji sistemini barındırıyor. Sistemin sensörleri, ev sahiplerine enerji tüketimi konusunda daha fazla kontrol sunuyor. Standart pakete dahil olmasa da; Isıtma, Havalandırma ve İklimlendirme (HVAC) sisteminin bileşenleri akıllı kontrollerle de kumanda edilebiliyor. Głowacki, “Enerji ve elektrik yönetimi herhangi bir ek donanım gerektirmiyor. Buradaki asıl senaryo, evin içindeki sıcaklığın hava değişimine ve güneş panellerine bağlı olması,” diyor.

positive energy building solace house layout
Çatı katı da dahil Solace House, toplam 45 metrekare yaşam alanı sunuyor. Kaynak: Solace House.

Ölçeği Büyütmek

Bu zamana kadar Solace, büyük ölçüde kurucu ortakları tarafından ve Avrupa Komisyonundan gelen küçük hibelerle finanse edilmiş. Bunların başında, Horizon 2020 KOBİ (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) Faz 1 Hibesi olan 50.000 euro; Avrupa iklim inovasyon girişimi olan EIT Climate-KIC tarafından verilen 20.000 euro; ve pek çok küçük hibeden ve yarışmalardan elde edilen 50.000 euro yer alıyor. Örnek evin yapımına birkaç malzeme tedarikçisi de katkı sağlamış.

Şirket, Avrupa Komisyonundan 2,5 milyon euro hibe almak istiyor. Bu hibeyle ayda 15 ev üretmek için gereken fabrika süreçleri finanse edilecek. Solace hibeyi alamazsa, her alıcıdan avans alacak ve manüel süreçlerle evleri tek tek üretecek.

Głowacki, ana piyasayı, çevre bilincine sahip, ilk evlerini almayı hedefleyen genç insanların oluşturacağını düşünüyor. Bunun da ötesinde, Solace House evlerinin sahiplerinin sürdürülebilirlik misyonerlerine dönüşmesini istiyor. Głowacki, “Sürdürülebilir oldukları için kendileriyle ne kadar gurur duyduklarını ailelerine ve arkadaşlarına anlatarak hareketi başlatacaklar,” diyor.